MEANDRY PAMIĘCI. MICHAEL ONDAATJE „ŚWIATŁA WOJNY”

Doskonałe połączenie refleksji i żywiołowości oplata kolejne wątki opowieści o pamięci, tożsamości, wspomnieniach, dzieciństwie. Michael Ondaatje buduje historię o zróżnicowanych emocjonalnie odcieniach, szukając odpowiedzi na pytanie o ostateczny sens egzystencji bohatera.

Kluczem do zrozumienia treści książki jest świadomość nielinearnej akcji podporządkowanej meandrom pamięci. Wspomnienia narzucają tematykę kolejnych akapitów i porządkują opowieść. „Światła wojny” to misternie skonstruowana historia, w której można odnaleźć wątki sensacyjne, kryminalne, szpiegowskie, łączące się z inicjacyjnymi doświadczeniami głównego bohatera. Jest to historia o dojrzewaniu i budowaniu własnego spojrzenia na świat w powojennej rzeczywistości. Oś wydarzeń opiera się na epizodach z życia rodzeństwa – Nathaniela i Rachel, którzy pozostawieni pod opieką dwóch nieznanych wcześniej mężczyzn przeżywają dzieciństwo bez rodziców.

Pierwszą część książki czyta się jak dobrą powieść przygodową, podbudowaną niezaspokojoną czytelniczą ciekawością, która może wywoływać poczucie niedosytu i prowokować do kontynuowania lektury. Odbiorca zostaje skonfrontowany z barwnym życiem bohaterów, lecz tylko raz po raz pojawiają się dygresje na temat niewyjaśnionego zniknięcia rodziców. Nieodłącznym elementem narracji staje się tajemniczość stymulowana przez opis podejrzanej działalności postaci drugoplanowych – Ćmy i Krogulca. W pierwszej części książki akcja przeważa nad refleksją i staje się wstępem do rozwinięcia intrygi w drugiej części, która przynosi analizę działań matki głównego bohatera. Jej nieokreślona profesja i chęć zrozumienia przez Nathaniela kim była i ile dla niego znaczyła, buduje napięcie i angażuje odbiorcę w szereg osobistych rozważań. Bohater szuka okruchów zdarzeń, łączy je i próbuje zrozumieć motywy postępowania matki, a wnioski – do jakich dochodzi – zamyka w stwierdzeniu:

Porządkujemy nasze życie, składając rozsypujące się historie. Jakbyśmy zabłądzili w nieznanej

okolicy i zbierali to, co niewidoczne i niewypowiedziane (… )[1].

Ten słodko-gorzki wniosek każe domyślać się, iż wszyscy składają po omacku różne wątki ze swojego życia, czy jednak da się je ułożyć w sensowny ciąg zdarzeń, możliwy do opowiedzenia?

Niech opowieść o dojrzewaniu i poszukiwaniu siebie będzie pretekstem do odpowiedzi na to pytanie.

Małgorzata Bródka

Michael Ondaatje, Światła wojny, Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2019.


[1] M. Ondaatje, Światła wojny, Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2019, s. 314.

.

Licencja Creative Commons

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Rzeczy mówią…

O czym mówią rzeczy? Tytuł intryguje… Wzięłam książkę do ręki, otwarłam na chybił trafił i przeczytałam: „O, gdybyś jeszcze umiała mówić!” [s. 144] i natychmiast wróciły do mnie obrazy z dzieciństwa, kiedy z wypiekami na twarzy, a często i łzami w oczach czytałam o małej księżniczce. W moich wspomnieniach pojawiła się nie tylko ta książka, … Read more

Do-DNA!

Tę niewielką objętościowo książkę znalazłam zupełnie przypadkiem, ale stwierdzam z przekonaniem, że sięgnięcie po nią było strzałem w dziesiątkę! Autor książki, Maciej Blada, jest urodzonym w 1990 roku tyszaninem i absolwentem  lingwistyki stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim.  Założył również stowarzyszenie Warto Inaczej. Jest autorem książek obyczajowych, takich jak Klub 70 i Napiwek za przyjaźń. W 2019 … Read more

Hodowla. Katarzyna Ryrych

„W porządnej szkole wszystko jest pod kontrolą. Uczą się w niej tylko ładni, grzeczni i wzorowi. Nie ma tam miejsca na myślenie, a czarne zawsze jest białe. W porządnej szkole bycie innym jest karane. Śmiercią.” Nie sposób nie sięgnąć po niżej opisaną książkę po przeczytaniu powyższego opisu umieszczonego na odwrocie książki. W czasach sztucznego perfekcjonizmu … Read more

Opowieści antykwaryczne

Nie pierwszy i nie ostatni raz wraz z nadejściem lata, wydawcy próbują sprzedać tytuły, które należałoby zaliczyć do kategorii książek łatwych, lekkich i przyjemnych. Nie ostatni również raz klient (czytaj autorka recenzji) bombardowany przez cały rok poważnymi tematami egzystencjalnymi, próbuje oderwać się od przytłaczającej rzeczywistości i daje się wciągnąć promocyjnej machinie, nabywając książkę, która z … Read more